گفت : يعنى شيطان را ترك كن . كلبى گفت : يعنى عذاب ، و مراد آن كه دور باش از آنچه به او مستحقّ عذاب شوى ، و گفتند : دور باش از دنيا كه دوستى او سر هر خطاى است ( 1 ) ، و گفتند : مخالفت هواى نفس كن . * ( وَلا تَمْنُنْ تَسْتَكْثِرُ ) * ، حسن بصرى خواند : * ( تَسْتَكْثِرُ ) * ، به جزم : أى على جواب النهى ، و اين قراءت بد است براى آن كه به جواب لايق نيست . و أعمش به نصب خواند على تقدير « كى » ، المعنى لكى تستكثر . و عامّهء قرّاء به رفع خواندند . مفسّران در معنى آيت [ 9 - ر ] خلاف كردند . بيشتر مفسّران گفتند معنى آن است كه : چيزى به كسى مده براى آن كه تا بيش از آن عوض بستانى ، قتاده گفت : چيزى به كسى مده براى طمع دنيا . ضحّاك و مجاهد گفتند : اين خاصّ رسول را بود . ضحّاك گفت : با دو گونه است ، يكى حلال و يكى حرام . امّا آن كه حلال است هدايا است كه چيزى بدهند تا بيشتر بستانند ، امّا آنچه حرام است رباست كه در شرع حرام افتاد ، و اوّل را بر سبيل مجاز ربا خواند . حسن گفت : منّت منه بر خداى به عملى كه كنى كه تو را آن عمل بسيار و بزرگ آيد . ربيع گفت : عمل خود بسيار مدار كه آن در جنب نعمت خداى حقير است . خصيف از مجاهد گفت : ضعيف مباش از آن كه عمل بسيار كنى ، من قولهم : حبل منين أى ضعيف ، دليل اين تأويل قراءت عبد اللَّه مسعود است : و لا تمنن ان تستكثر ، أى لا تضعف عن استكثار العمل . ابن زيد گفت : به نبوّت منّت منه بر مردمان تا بر آن اجرتى بستانى . * ( وَلِرَبِّكَ فَاصْبِرْ ) * ، و براى خداى صبر كن بر اداى رسالت و بر ايذا و رنجهايى كه تو را مىدهند و بر جهاد كافران و بر انواع بليّات ، و حمل او بر عموم كردن اوليتر باشد . * ( فَإِذا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ ) * ، چون در صور دمند . عبد اللَّه عبّاس گفت از رسول

--> ( 1 ) . كا ، آد : كه حبّ الدّنيا رأس كلّ خطيئة .